Δείτε το δημοσίευμα της Καθημερινής.
Οι πρόγονοι του γνωστού δημοσιογράφου Χιούγκο Ντίξον ήταν από τη Σαμαρίνα. Οταν το Brexit του στέρησε την ιδιότητα του Ευρωπαίου πολίτη, θέλησε να την ανακτήσει μέσω της ελληνικής υπηκοότητας. Ο αγώνας για να αποδείξει ότι η προγιαγιά του ήταν Ελληνίδα αποδείχθηκε Οδύσσεια – μια κατάδυση στην Ιστορία της Ελλάδας. Την αφηγείται ο ίδιος8′ 29″ χρόνος ανάγνωσης
Στις αρχές της δεκαετίας του 1890 ο Βρετανός Σίρλεϊ Ατσλεϊ έφτασε στην Αθήνα, όπου γνώρισε την Αναστασία Γεράση και ερωτεύθηκαν. Παρά τα εμπόδια που αντιμετώπισαν, παντρεύτηκαν και το 1896 γεννήθηκε η Ισμήνη Ατσλεϊ, η οποία με τον Βρετανό σύζυγό της απέκτησε τον Πιρς Ντίξον –απεικονίζεται σε παιδική ηλικία στην Ακρόπολη– πατέρα του Χιούγκο Ντίξον.Χιούγκο Ντίξον*21.01.2026 • 09:58Κοινοποίηση2 ΣχόλιαΣχόλια
Οελληνικός νόστος μου ήταν μια πραγματική Οδύσσεια. Δεν υπάρχει Κύκλωπας σε αυτή την ιστορία. Αλλά υπάρχει ένα όμορφο κορίτσι που διασχίζει τις θάλασσες για να ξεφύγει από μια κακιά μητριά και να παντρευτεί τον Βρετανό αγαπημένο της. Υπάρχει επίσης άφθονη σύγκρουση: ο αγώνας για την απελευθέρωση της Ελλάδας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η προσπάθεια να μη γίνει η Πατρίδα κομμουνιστική το 1944 και η μάχη για την αποφυγή του Grexit. Ακόμα και η Τροία έχει έναν περαστικό ρόλο.
Η γιαγιά μου, Ισμήνη, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1896. Η μητέρα της, Αναστασία, που καταγόταν από τη Σαμαρίνα στην Hπειρο, γεννήθηκε το 1873.
Τρέφω βαθιά αγάπη για την Ελλάδα για πάνω από 50 χρόνια. Σπούδασα αρχαία ελληνικά στο σχολείο στο Ηνωμένο Βασίλειο από την ηλικία των εννέα ετών. Με συνέπαιρναν οι ελληνικοί μύθοι και αργότερα η αρχαία φιλοσοφία. Ο Σωκράτης είναι ο ήρωάς μου. Ο Αριστοτέλης είναι ο οδηγός μου.
Στα βουνά
Ημουν επίσης εννέα ετών όταν πρωτοήρθα στην Ελλάδα με τον πατέρα μου, Πιρς. Εκανα το πρώτο μου ταξίδι στη Σαμαρίνα όταν ήμουν 14. Εκεί γνώρισα τα ξαδέρφια μου από την Ελλάδα και έγινα φίλος με έναν υπέροχο γέρο, τον Κώστα Ταχίκα, ο οποίος μας οδηγούσε ψηλά στα βουνά.
Πέρασα ολόκληρες καλοκαιρινές διακοπές στη Σαμαρίνα όταν ήμουν στο πανεπιστήμιο. Eνας από τους στόχους μου ήταν να μετατρέψω τα αρχαία ελληνικά μου στη δημοτική. Καθώς καθόμουν στην πλατεία του χωριού μελετώντας το εγχειρίδιο, τα παιδιά της Σαμαρίνας διόρθωναν τη σχολική ερασμιακή προφορά μου.
Κάθε χρόνο επέστρεφα. Τραγουδούσαμε «τα παιδιά της Σαμαρίνας». Χορεύαμε, γυρνώντας ξανά και ξανά καθώς οι μουσικοί έπαιζαν τα κλαρίνα τους. Τρώγαμε αρνί που είχε βοσκήσει στα ψηλά λιβάδια, φυλαγμένο από άγρια σκυλιά που κρατούσαν τους λύκους μακριά.
Αργότερα παντρεύτηκα μια Κύπρια, τη Μαντώ Μελέαγρου. Oταν είπα στον φίλο μου Μπόρις Τζόνσον ότι ήταν έγκυος με κορίτσι, με ρώτησε: «Ποια ήταν εκείνη η κοπέλα που συμμετείχε στο μυθολογικό κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου με τον Μελέαγρο;». «Αταλάντα», απάντησα. Eτρεξα να πω στη Μάντω ότι είχα βρει το όνομα της κόρης μας. «Oχι», αναφώνησε. «Αταλάντη!» Και αυτό ήταν το όνομα που δώσαμε στην κόρη μας όταν βαφτίστηκε μερικούς μήνες αργότερα στη Λευκωσία. Και πολύ σωστά. Η σύγχρονη ελληνική προφορά είναι πολύ καλύτερη από την ερασμιακή.
Grexit και Brexit
Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα η Ελλάδα κοίταζε κατάματα τη χρεοκοπία. Μετά από χρόνια στους Financial Times, είχα ιδρύσει τη δική μου επιχείρηση οικονομικής δημοσιογραφίας, το Breakingviews, το οποίο στη συνέχεια πούλησα στο Reuters. Ηθελα απεγνωσμένα να αποτρέψω το Grexit. Ανησυχούσα ότι η Ελλάδα θα παρασυρόταν σε έναν φαύλο κύκλο. Eγραψα αμέτρητα άρθρα στο Reuters, το Breakingviews, τους New York Times και την «Καθημερινή». Εμφανίστηκα στην τηλεόραση. Συγκρούστηκα επανειλημμένα με τον εκρηκτικό υπουργό Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη, του οποίου η σύγκρουση με τους πιστωτές της χώρας απειλούσε να ρίξει τη χώρα σε μια νέα Χάρυβδη.
Ευτυχώς, αποφύγαμε το Grexit. Δεν είχαμε την ίδια τύχη με το Brexit, το οποίο πέρασα πέντε χρόνια προσπαθώντας να αποτρέψω. Ο παλιός μου φίλος Μπόρις έδωσε την «πιο άστοργη μαχαιριά», όπως θα το έλεγε ο Σαίξπηρ.
Το Brexit δεν ήταν μόνο πολιτικό πλήγμα. Ηταν και προσωπικό. Εχω ένα σπίτι στην Τήνο όπου περνώ περίπου τρεις μήνες τον χρόνο. Λατρεύω την αυστηρή ομορφιά της: τον συνδυασμό βουνού, θάλασσας και ανέμου. Εχω πολλούς φίλους εκεί. Το Brexit άρπαξε την ευρωπαϊκή μου υπηκοότητα. Τότε ήταν που άρχισα να στρέφω την προσοχή μου στο να γίνω Ελληνας πολίτης.
Αλλά δεν ήταν και τόσο εύκολο να αποδείξω την ελληνικότητά μου. Ναι, η γιαγιά μου είχε γεννηθεί στην Αθήνα από Ελληνίδα μητέρα. Αλλά ο πατέρας της Ισμήνης ήταν Βρετανός. Και είχε δηλωθεί κατά τη γέννηση στη βρετανική πρεσβεία. Δεν μπορούσα να βρω κανένα ελληνικό πιστοποιητικό γέννησης.
Αλλά ο Οδυσσέας δεν τα παράτησε – κι ούτε κι εγώ. Μπορούσαμε να βρούμε κάποιο άλλο έγγραφο που να αποδεικνύει ότι η Ισμήνη ήταν Ελληνίδα;
Σωκράτης και Αριστοτέλης -Τρέφω βαθιά αγάπη για την Ελλάδα. Σπούδασα αρχαία ελληνικά στο σχολείο στο Ηνωμένο Βασίλειο από την ηλικία των εννέα ετών. Με συνέπαιρναν οι ελληνικοί μύθοι και αργότερα η αρχαία φιλοσοφία. Ο Σωκράτης είναι ο ήρωάς μου. Ο Αριστοτέλης ο οδηγός μου.
Σλήμαν και Μελάς
Η ανατροπή ήρθε όταν επικεντρωθήκαμε στον γάμο της με τον Μιχαήλ Μελά. Εκείνος ήταν εγγονός του αρχαιολόγου Ερρίκου Σλήμαν, που ανακάλυψε ξανά την Τροία. Ηταν επίσης ανιψιός του Παύλου Μελά, ήρωα του αγώνα για τη Μακεδονία.
Στην αρχή δεν μπορούσαμε να βρούμε καμία απόδειξη ότι η Ισμήνη και ο Μιχαήλ Μελάς είχαν παντρευτεί. Αλλά τότε βρήκα μια φωτογραφία του τάφου του στο Διαδίκτυο, που έδειχνε ότι πέθανε το 1924, πράγμα που σήμαινε ότι είχαν παντρευτεί λίγα χρόνια πριν. Μια έξυπνη νεαρή γυναίκα που εργαζόταν για τον δικηγόρο μου έψαξε στα αρχεία και βρήκε το ελληνικό πιστοποιητικό γάμου τους. Αυτό απέδειξε ότι η γιαγιά μου ήταν Ελληνίδα.
Τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατο του Μελά, η Ισμήνη παντρεύτηκε ξανά – αυτή τη φορά τον Βρετανό παππού μου, Πίρσον Ντίξον. Γνωρίστηκαν στην Αθήνα όταν εκείνος ήταν νεαρός καθηγητής Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Πήγαινε στην Κρήτη για να βοηθήσει τον Αρθουρ Εβανς στις ανασκαφές του στην Κνωσό. Εκείνη έμεινε έγκυος σύντομα και μετακόμισαν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εκείνος άλλαξε καριέρα και έγινε διπλωμάτης.
Ο Πίρσον έγινε τελικά πρεσβευτής του Ηνωμένου Βασιλείου στα Ηνωμένα Εθνη και μετά στη Γαλλία. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν προσωπικός γραμματέας του Αντονι Ηντεν, του Βρετανού υπουργού Εξωτερικών. Με αυτόν τον ρόλο συνόδευσε τον Ουίνστον Τσώρτσιλ, όταν εκείνος έσπευσε στην Αθήνα την ημέρα των Χριστουγέννων του 1944, καθώς ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ) περικύκλωνε την πόλη.
Ο Πίρσον, φιλέλληνας, ήταν από τους λίγους στην αποστολή που μιλούσαν ελληνικά. Στην πραγματικότητα είχα δύο προγόνους σε αυτή τη ζωτική συνάντηση, καθώς ο Τσώρτσιλ ήταν ο παππούς της μητέρας μου. Το να αποδείξω ότι η Ισμήνη ήταν Ελληνίδα ήταν κρίσιμο στην αναζήτησή μου. Αλλά θα ήταν επίσης χρήσιμο να δείξω ότι η μητέρα της, Αναστασία, ήταν Ελληνίδα. Δεν μπορέσαμε να βρούμε ούτε το δικό της πιστοποιητικό γέννησης. Οταν γεννήθηκε το 1873, πολλά κορίτσια δεν δηλώνονταν. Μόνο τα αγόρια θεωρούνταν άξια προσπάθειας, αφού μπορούσαν να γίνουν στρατιώτες και να πληρώνουν φόρους. Επιπλέον, η Σαμαρίνα ήταν τότε ακόμη τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Αλλά γνώριζα την ιστορία της Αναστασίας από τον πατέρα μου. Ο παππούς της, Μήλων Σακελλάριος, δεν ήταν απλώς κτηνοτρόφος από τη Σαμαρίνα. Δίδαξε ελληνικά σε Ηπειρο και Θεσσαλία σε μια μακρά καριέρα 65 ετών. Αυτό συνέβαλε στην ενίσχυση της εθνικής συνείδησης των κατοίκων σε περιοχές που εξακολουθούσαν να κατέχονται από τους Τούρκους.
Ο Μήλων είχε έναν νεότερο αδελφό, τον Δημήτριο, που πήγε στην Αμερική για να κάνει περιουσία. Επέστρεψε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα με την Αμερικανίδα γυναίκα του. Καθώς δεν είχαν παιδιά, ζήτησε από τον αδερφό του να του στείλει ένα παιδί. Ετσι η Αναστασία κατέληξε στην Αθήνα στις αρχές της δεκαετίας του 1880.
Δέκα χρόνια αργότερα, ο Σίρλεϊ Ατσλεϊ έφτασε στην Αθήνα. Οπως πολλοί νέοι Βρετανοί της εποχής του, ήταν εμπνευσμένος από τα κλασικά γράμματα και τον αγώνα της Ελλάδας για ανεξαρτησία. Γνώρισε την Αναστασία και ερωτεύτηκαν. Αλλά δεν ήταν απλό να επισημοποιήσουν τη σχέση τους. Η μητέρα της Αναστασίας είχε πεθάνει και ο πατέρας της είχε ξαναπαντρευτεί. Η μητριά ήθελε να επιστρέψει το κορίτσι στα βουνά. Κατέβηκε στην Αθήνα, κάλεσε τον αστυνομικό διευθυντή και απαίτησε να της παραδώσουν την Αναστασία. Αν και η προγιαγιά μου ήταν περίπου 18 ετών, θεωρούνταν ανήλικη.
Θαυμαστό ταξίδι – Οταν πήγα στην ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο την Πρωτοχρονιά για να ορκιστώ στην πατρίδα, χαμογελούσα μέχρι τα αυτιά. Η Ιθάκη μ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξίδι. Αλλά, σε αντίθεση με το ποίημα του Καβάφη, είμαι σίγουρος ότι η Ελλάδα έχει ακόμη πολλά να δώσει.
Η Αναστασία έκλαιγε ότι δεν θα άφηνε ποτέ τον αδερφό του παππού της Δημήτριο. Την είχε ντύσει, ταΐσει και μορφώσει. Δεν θα τον άφηνε όσο ζούσε. Αλλά τα πράγματα έδειχναν άσχημα επειδή ο Δημήτριος δεν την είχε υιοθετήσει επίσημα. Ευτυχώς, την κατάλληλη στιγμή έφτασε ένας εισαγγελέας και είπε ότι μόνο ο πατέρας της είχε δικαίωμα να την πάρει. Επιπλέον, ο αστυνομικός διευθυντής αποφάσισε ότι μπορούσε να μείνει με τον Δημήτριο όσο έστελναν μήνυμα στον πατέρα της να κάνει το μακρύ ταξίδι προς τα νότια. Η μητριά παραπονέθηκε ότι η Αναστασία θα το έσκαγε – και αυτό ακριβώς έγινε. Η Αμερικανίδα σύζυγος του Δημητρίου την έβαλε σε καράβι για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Λίγους μήνες αργότερα η Αναστασία διέσχισε ξανά τον Ατλαντικό και έφτασε στην Αγγλία. Στο μεταξύ, ο Σίρλεϊ μπήκε προσωρινά στη φυλακή. Αλλά η βρετανική πρεσβεία εξασφάλισε την απελευθέρωσή του και επέστρεψε στην Αγγλία. Οι δύο εραστές παντρεύτηκαν, γύρισαν στην Ελλάδα και απέκτησαν δύο κόρες, μία από τις οποίες ήταν η γιαγιά μου.
Ο Σίρλεϊ ήθελε να ελευθερώσει ολόκληρη την Ελλάδα από τους Οθωμανούς. Κατατάχθηκε εθελοντής στην Κρητική επανάσταση του 1897 μαζί με άλλους φιλέλληνες. Στη συνέχεια εντάχθηκε στη βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα ως διπλωμάτης και εργάστηκε εκεί για όλη του τη ζωή. Διαδραμάτισε βασικό ρόλο για να πειστεί η βρετανική κυβέρνηση να στηρίξει τα σχέδια της Ελλάδας για επέκταση στη Θεσσαλία και τη βόρεια Ελλάδα κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, λίγο πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηταν φίλος με πολλούς Ελληνες πολιτικούς, ιδιαίτερα με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Στον ελεύθερο χρόνο του έγραψε βιβλίο για τη ζωή του Βύρωνα στην Ελλάδα.
Το χαμένο βιβλίο
Αλλά πώς θα μπορούσα να αποδείξω την καταγωγή της Αναστασίας; Ψάχνοντας στα χαρτιά του πατέρα μου αφού πέθανε, βρήκα μια αναφορά σε μια αυτοβιογραφία που είχε γράψει ο Δημήτριος Σακελλάριος στα γεράματά του. Αλλά το αντίτυπο του πατέρα μου είχε χαθεί – και το βιβλίο δεν υπήρχε ούτε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος ούτε στο Διαδίκτυο.
Τότε παρατήρησα ότι ο Δημήτριος είχε ασπασθεί τον προτεσταντισμό ενώ ήταν στην Αμερική. Ενας φίλος εντόπισε τον αρχειονόμο των προτεσταντών στην Ελλάδα, ο οποίος εργάζεται και ως οδοντίατρος στο Κολωνάκι, και τον ρώτησε αν μπορούσε να βοηθήσει. «Φυσικά», απάντησε. «Εχω δύο αντίτυπα του βιβλίου του». Και εκεί, τυπωμένη, ήταν η ιστορία της μητριάς της Αναστασίας που κατέβηκε στην Αθήνα για να την πάρει.
Οταν πήγα στην ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο την Πρωτοχρονιά για να ορκιστώ στην πατρίδα, χαμογελούσα μέχρι τα αυτιά. Η Ιθάκη μ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξίδι. Αλλά, σε αντίθεση με το ποίημα του Καβάφη, είμαι σίγουρος ότι η Ελλάδα έχει ακόμη πολλά να δώσει.
*Ο κ. Χιούγκο Ντίξον είναι ιδρυτής του Reuters Breakingviews.